Βραδινή προσευχή: το Απόδειπνο και η ευχή με το κομποσκοίνι

Η ημέρα του χριστιανού ξεκινά με προσευχή και τελειώνει με προσευχή. Το πρωί ζητούμε από τον Θεό να ευλογήσει τα έργα μας, όπως γράψαμε για την πρωινή προσευχή. Το βράδυ Τον ευχαριστούμε για όσα μας χάρισε, ζητούμε συγχώρηση για όσα λάθη κάναμε και παραδίδουμε στα χέρια Του τον ύπνο μας. Στα μοναστήρια αυτή την ώρα διαβάζεται το Απόδειπνο, η ακολουθία «μετά το δείπνο». Πολλοί πιστοί το διαβάζουν και στο σπίτι.

Τι είναι το Απόδειπνο

Το Απόδειπνο είναι η τελευταία ακολουθία του ημερονυκτίου. Υπάρχει το Μέγα Απόδειπνο, που ψάλλεται κυρίως τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, και το Μικρό Απόδειπνο, που διαβάζεται τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου. Το Μικρό Απόδειπνο διαρκεί περίπου είκοσι λεπτά. Τις Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ψάλλονται μαζί του οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου. Το βιβλίο που το περιέχει λέγεται Ωρολόγιο, και πολλές μητροπόλεις και μονές το εκδίδουν και σε μικρά προσευχητάρια.

Η σειρά του Μικρού Αποδείπνου

1. Έναρξη: «Ευλογητός ο Θεός ημών…» ή, όταν δεν είναι παρών ιερέας, «Δι’ ευχών των αγίων Πατέρων ημών…». Ακολουθούν το «Βασιλεύ Ουράνιε», το Τρισάγιο και το «Πάτερ ημών».
2. Κύριε ελέησον δώδεκα φορές και «Δεύτε προσκυνήσωμεν».
3. Τρεις ψαλμοί: ο 50ός («Ελέησόν με ο Θεός»), ο 69ος και ο 142ος.
4. Δοξολογία («Δόξα εν υψίστοις Θεώ»), το «Καθ’ εκάστην εσπέραν» και το Σύμβολο της Πίστεως.
5. Ύμνοι στη Θεοτόκο, όπως το «Άσπιλε, αμόλυντε», και η ευχή «Και δος ημίν, Δέσποτα, προς ύπνον απιούσιν…».
6. Τελικές ευχές: «Υπερένδοξε, αειπάρθενε», «Η ελπίς μου ο Πατήρ», «Την πάσαν ελπίδα μου», η ευχή στον Φύλακα Άγγελο και η απόλυση «Δι’ ευχών…».

Το κείμενο της ακολουθίας υπάρχει σε κάθε Ωρολόγιο και σε έγκυρες εκδόσεις μητροπόλεων. Καλό είναι να το διαβάζουμε από εκεί και όχι από πρόχειρες αντιγραφές.

Μια σύντομη βραδινή προσευχή

Όσοι δεν έχουν χρόνο για ολόκληρο το Απόδειπνο ή κάνουν τα πρώτα βήματα στην προσευχή, μπορούν να ακολουθήσουν έναν απλό κανόνα. Καλό είναι να τον συζητήσουν με τον πνευματικό τους:

• Ανάβουμε το καντήλι ή ένα κερί μπροστά στις εικόνες και κάνουμε τον σταυρό μας.
• Λέμε το «Βασιλεύ Ουράνιε», το Τρισάγιο και το «Πάτερ ημών».
• Διαβάζουμε τον 50ό Ψαλμό.
• Κάνουμε έναν σύντομο έλεγχο της ημέρας. Ευχαριστούμε για ό,τι καλό ζήσαμε και ζητούμε συγχώρηση για ό,τι πικράναμε τον Θεό και τον πλησίον. Συγχωρούμε κι εμείς όσους μας πίκραναν.
• Λέμε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με» με το κομποσκοίνι, για όσο χρόνο έχουμε.
• Κλείνουμε με το «Υπερένδοξε, αειπάρθενε…» και με το «Εις χείρας σου, Κύριε, παρατίθημι το πνεύμα μου» (Λουκ. 23,46).

Η προσευχή με το κομποσκοίνι πριν από τον ύπνο

Οι Πατέρες λένε ότι ο νους κρατά μέσα στη νύχτα ό,τι σκεφτόμαστε τελευταίο πριν κοιμηθούμε. Γι’ αυτό οι μοναχοί κλείνουν την ημέρα τους με την ευχή. Το κομποσκοίνι βοηθά να μένει η προσοχή στα λόγια και όχι στο μέτρημα. Κάθε κόμπος είναι μια επίκληση του ονόματος του Χριστού. Περισσότερα για τον τρόπο θα βρείτε στα άρθρα μας «Τι είναι το κομποσκοίνι», «Πώς χρησιμοποιώ το κομποσκοίνι στην προσευχή» και «Τι είναι η νοερά προσευχή».

Τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή προστίθεται στη βραδινή προσευχή και η ευχή του Οσίου Εφραίμ του Σύρου, «Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου», με τις μετάνοιές της.

«Ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κοιμηθήσομαι καὶ ὑπνώσω, ὅτι σύ, Κύριε, κατὰ μόνας ἐπ᾿ ἐλπίδι κατῴκισάς με.» (Ψαλμ. 4,9)

Η προσευχή του βραδιού δεν θέλει πολλά λόγια. Θέλει ειλικρίνεια, ευχαριστία και εμπιστοσύνη. Όποιος κοιμάται με το όνομα του Χριστού στα χείλη, κοιμάται ειρηνικά.

---

Πηγές: Ωρολόγιον το Μέγα· Προσευχητάριο Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου (impaphou.org)· Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, κείμενα ακολουθιών.

Από το πωλητήριο της Μονής

Δείτε όλα τα εργόχειρα της Μονής →